డేటా అనుమతుల కోసం కన్సెంట్‌ మేనేజర్లు.. నమోదు ప్రారంభం

దిల్లీ: ప్రజలు తమ డేటా వాడకానికి అనుమతి ఇచ్చే వేదికలు నడపాలనుకునే సంస్థలు ఇక దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. డిజిటల్‌ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం-2023 వీటిని కన్సెంట్‌ మేనేజర్లు (సమ్మతి నిర్వాహక సంస్థలు) అంటోంది. వీటి నమోదు శుక్రవారం (నవంబరు 13) మొదలైంది. దరఖాస్తుల కోసం https://dpbi.gov.in పోర్టల్‌ అందుబాటులోకి వచ్చింది.

కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్‌, ఐటీ శాఖ కార్యదర్శి ఎస్‌.కృష్ణన్‌ ఈ పోర్టల్‌ను ప్రారంభించారు. ఆ శాఖ నవంబరు 14న ప్రకటనలో ఈ విషయం వెల్లడించింది. చట్టం కింద నిబంధనలు 2025 నవంబరు 13న గెజిట్‌లో వెలువడ్డాయి. ఏడాది తర్వాత ఈ నిబంధన అమలవుతుందని అప్పుడే పేర్కొన్నారు. ముసాయిదాపై హైదరాబాద్‌ సహా ఏడు నగరాల్లో సంప్రదింపులు జరిగాయి. మొత్తం 6,915 సూచనలు వచ్చాయి.

కన్సెంట్‌ మేనేజర్‌ అంటే ప్రజలకు, వారి డేటా కోరే సంస్థలకు మధ్య వారధి. ఇది భారత డేటా పరిరక్షణ బోర్డు వద్ద నమోదవుతుంది. ప్రజలు ఒకే వేదికపై అనుమతులు ఇవ్వొచ్చు. వాటిని పరిశీలించుకోవచ్చు, రద్దు చేసుకోవచ్చు. ఈ సంస్థలు కంపెనీలకు కాకుండా ప్రజలకే జవాబుదారీగా ఉంటాయి.

అర్హతలు, బాధ్యతలు ఇవే

భారత్‌లో ఏర్పాటైన కంపెనీలకే అర్హత ఉంటుంది. నికర విలువ కనీసం రూ.2 కోట్లు ఉండాలి. సాంకేతిక, నిర్వహణ, ఆర్థిక సామర్థ్యం తప్పనిసరి. యాజమాన్యం పటిష్ఠంగా ఉండాలి. డైరెక్టర్లు, సీనియర్‌ అధికారులకు నిజాయతీపరులుగా పేరుండాలి. బోర్డు ప్రకటించే ప్రమాణాలకు వేదిక సరిపోతుందని స్వతంత్ర ధ్రువీకరణ కావాలి. దరఖాస్తులను బోర్డు పరిశీలిస్తుంది. నమోదైన సంస్థల జాబితాను తన వెబ్‌సైట్‌లో ఉంచుతుంది.

వేదిక గుండా వెళ్లే డేటాను ఈ సంస్థలు చదవలేని ఏర్పాటు ఉండాలి. ప్రతి అనుమతి, తిరస్కరణ, ఉపసంహరణ రికార్డును కనీసం ఏడేళ్లు భద్రపరచాలి. ప్రజలు అడిగితే దాని నకలును కంప్యూటర్‌ చదవగలిగే రూపంలో ఇవ్వాలి. పనిని ఉప కాంట్రాక్టుకు ఇవ్వకూడదు. అనుమతి కోరే కంపెనీలతో పరస్పర విరుద్ధ ప్రయోజనాలు ఉండకూడదు. డైరెక్టర్ల పేర్లు, 2 శాతానికి మించి వాటా ఉన్నవారి వివరాలు వెబ్‌సైట్‌ లేదా యాప్‌లో ఉంచాలి. బోర్డు అనుమతి లేకుండా సంస్థ నియంత్రణ చేతులు మారకూడదు. సంస్థ వాదన విన్నాక నమోదును బోర్డు నిలిపివేయవచ్చు, రద్దు చేయవచ్చు.

2027 మే 13 నుంచి పూర్తి హక్కులు

నిబంధనల్లో బ్యాంకు ఉదాహరణ ఇచ్చారు. ఒక బ్యాంకు ఓ మహిళ నుంచి ఆమె ఖాతా స్టేట్‌మెంట్‌ కోరిందనుకుందాం. ఆమె తన ఖాతా ఉన్న మరో బ్యాంకు ద్వారా అనుమతి పంపొచ్చు. ఆ బ్యాంకే స్టేట్‌మెంట్‌ను మొదటి బ్యాంకుకు పంపుతుంది.

చట్టం ప్రకారం భద్రతా ఏర్పాట్లలో విఫలమైన కంపెనీకి రూ.250 కోట్ల వరకు జరిమానా పడొచ్చు. వ్యక్తిగత డేటా లీకైన విషయం తెలపకపోతే రూ.200 కోట్ల వరకు జరిమానా ఉంటుంది. బోర్డు విచారణ, జరిమానా అధికారాలు, ప్రజల హక్కులు, కంపెనీల బాధ్యతలు 2027 మే 13 నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి. అప్పటి నుంచి ప్రజల ఫిర్యాదులపై కంపెనీలు, కన్సెంట్‌ మేనేజర్లు 90 రోజుల్లోగా స్పందించాలి.