గిగ్‌ కార్మికుల నియమాలు ఖరారు.. తొలగింపునకు 7 రోజుల నోటీసు

హైదరాబాద్‌: యాప్‌ల ద్వారా ఆహారం అందించేవారు, క్యాబ్‌లు నడిపేవారు, సరకులు చేరవేసేవారి తొలగింపు, చెల్లింపులు, సంక్షేమంపై ఇక స్పష్టమైన నిబంధనలు వచ్చాయి. గిగ్‌ కార్మికుల నియమాలు ఖరారు చేస్తూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం శనివారం (నవంబరు 14) జీవో 18 జారీ చేసింది. అసాధారణ గెజిట్‌లో ప్రచురణతోనే ఇవి అమల్లోకి వస్తాయి.

తెలంగాణ ప్లాట్‌ఫాం ఆధారిత గిగ్‌ కార్మికుల (నమోదు, సామాజిక భద్రత, సంక్షేమం) చట్టం-2026 ఏప్రిల్‌ 28న గెజిట్‌లో ప్రచురితమైంది. జూన్‌ 2 నుంచి అమల్లో ఉంది. దేశంలోనే అత్యుత్తమ గిగ్‌ కార్మికుల విధానం తెచ్చామని భారత్‌ సమ్మిట్‌ సందర్భంగా నవంబరు 13న ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి హైదరాబాద్‌లో అన్నారు.

తొలగించాలంటే 7 రోజుల నోటీసు

కార్మికుడిని తొలగించాలంటే సంస్థ 7 రోజుల ముందే లిఖితపూర్వక నోటీసు ఇవ్వాలి. కారణాలను కార్మికుడికి అర్థమయ్యే భాషలో వివరించాలి. నిష్పక్షపాతంగా విచారణ జరపాలి. అది ముగిసిన 7 రోజుల్లో నిర్ణయాన్ని రాతపూర్వకంగా తెలపాలి. యాప్‌లోని ఆటోమేటిక్‌ వ్యవస్థ సూచించిన తొలగింపు నేరుగా అమలు కాదు. సంస్థ హెచ్‌ఆర్‌ అధికారి పరిశీలించి, కారణాలు నమోదు చేసి ఆమోదించాలి. కస్టమర్‌కు స్పష్టమైన, తక్షణ ముప్పు ఉంటేనే వెంటనే తొలగించవచ్చు. భారతీయ న్యాయ సంహితలోని 5, 6 అధ్యాయాల కింద నేరాలపై ఫిర్యాదు లేదా ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదవడం, ఆర్థిక మోసం ఇందుకు ఉదాహరణలు. అలాంటప్పుడు 24 గంటల్లో కారణం చెప్పాలి.

ప్రతి చెల్లింపు వ్యవధి ముగిసిన 7 రోజుల్లోగా సొమ్ము కార్మికుడి బ్యాంకు ఖాతాలో జమ కావాలి. మొత్తం సంపాదన, కోతలు, చేతికొచ్చే మొత్తం చూపే డిజిటల్‌ పత్రమూ ఇవ్వాలి. ఏదైనా పని వద్దన్నంత మాత్రాన రేటింగ్‌ తగ్గించకూడదు, పనులు ఆపకూడదు. ఒప్పంద షరతులు మార్చాలంటే 14 రోజుల ముందే చెప్పాలి. ఆ వ్యవధిలో కార్మికుడు సంపాదించిన సొమ్ము కోల్పోకుండా వైదొలగవచ్చు.

రుసుము భారం సంస్థలదే

ప్రతి చెల్లింపుపై సంక్షేమ నిధి రుసుము వసూలు చేస్తారు. రుసుము శాతాన్ని ప్రభుత్వం విడిగా ప్రకటిస్తుంది. అది 2% మించకూడదు. ఈ మొత్తాన్ని సంస్థే భరించాలి. కార్మికుడి సంపాదనలో కోత పెట్టకూడదు. పని రేట్లు తగ్గించి రాబట్టుకోవడమూ కుదరదు. టిప్పులు, ప్రోత్సాహకాలను లెక్కలోకి తీసుకోరు. రుసుము కట్టని సంస్థకు తొలిసారి రూ.50 వేలు, రెండోసారి రూ.లక్ష, మూడోసారి రూ.1.50 లక్షల జరిమానా పడుతుంది. ఆ తర్వాత బకాయి రుసుముకు 5 రెట్లు చెల్లించాలి.

కార్మికులు సంక్షేమ బోర్డు పోర్టల్‌లో, సంస్థ యాప్‌లో లేదా కామన్‌ సర్వీస్‌ సెంటర్‌లో పేరు నమోదు చేసుకోవచ్చు. 15 పని దినాల్లో ఆధార్‌తో అనుసంధానమైన గిగ్‌ గుర్తింపు సంఖ్య (జీఐడీ) ఇస్తారు. అన్ని యాప్‌లకూ బోర్డు రద్దు చేస్తే తప్ప జీవితాంతం అదే చెల్లుతుంది. రాష్ట్రంలో కనీసం 100 మంది కార్మికులున్న సంస్థలు వివాద పరిష్కార కమిటీ వేయాలి. ఫిర్యాదుపై అది 30 రోజుల్లో తుది ఉత్తర్వు ఇవ్వాలి. జీవిత బీమా, ప్రమాద, వైద్య, ప్రసూతి ప్రయోజనాలు, వృద్ధాప్య రక్షణ పథకాలను బోర్డు ఇంకా ప్రకటించాల్సి ఉంది.