పిల్లల శ్వాస లెక్కించండి.. న్యుమోనియాను గుర్తించండి

ఏడాది లోపు చిన్నారి దగ్గుతో పాటు నిమిషానికి 50 సార్లు, అంతకంటే ఎక్కువగా ఊపిరి తీసుకుంటే వెంటనే ఆరోగ్య కార్యకర్తకు చూపించాలి. ఒకటి నుంచి ఐదేళ్ల పిల్లలకు ఈ హద్దు 40. కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ న్యుమోనియా మార్గదర్శకాలు ఇదే చెబుతున్నాయి. గురువారం (నవంబరు 12) ప్రపంచ న్యుమోనియా దినం. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో చలికాలం మొదలైన వేళ ఈ లెక్క తల్లిదండ్రులకు అక్కరకొస్తుంది.

దేశంలో ఐదేళ్ల లోపు పిల్లల మరణాల్లో 16.31 శాతం న్యుమోనియా వల్లే జరుగుతున్నాయి. రిజిస్ట్రార్‌ జనరల్‌ 2021-23 గణాంకాల ఆధారంగా మంత్రిత్వ శాఖ ఈ విషయం తెలిపింది. పిల్లల్లో ఏటా దాదాపు 3 కోట్ల శ్వాసకోశ ఇన్ఫెక్షన్‌, న్యుమోనియా కేసులు వస్తున్నాయని అంచనా వేసింది.

ఇంట్లోనే ఇలా గమనించాలి

బిడ్డ ఛాతీ ఒక నిమిషంలో ఎన్నిసార్లు పైకి లేస్తుందో లెక్కించాలి. ఊపిరి పీల్చినప్పుడు కింది ఛాతీ లోపలికి కుంగితే తీవ్ర న్యుమోనియాగా పరిగణిస్తారు. రెండు నెలల లోపు శిశువుల్లో 60 సార్లు దాటితే అదే ప్రమాద సంకేతం. పాలు తాగలేకపోవడం, తిన్నదంతా వాంతి చేసుకోవడం, మూర్ఛ, మగత, మూలుగు, పెదవులు నీలంగా మారడం కనిపిస్తే వెంటనే ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లాలి. రెండు వారాలు దాటిన దగ్గుకూ వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ఇలాంటి పిల్లలకు ఆశా కార్యకర్తలు, ఏఎన్‌ఎంలు అమాక్సిసిలిన్‌ తొలి మోతాదు ఇచ్చి ఆసుపత్రికి పంపుతారు.

మూడు టీకాలు ఉచితం

సార్వత్రిక టీకాల కార్యక్రమంలో న్యుమోకోకల్‌ టీకా (పీసీవీ) ఉచితంగా అందుతోంది. ఆరో వారం, 14వ వారం, తొమ్మిదో నెలలో బూస్టర్‌.. మూడు మోతాదులూ ఏడాది లోపే పూర్తి కావాలి. కట్టెల పొయ్యి పొగ, ఇంట్లో ధూమపానం, ఇంటి దగ్గర చెత్త కాల్చడం, గాలి ఆడని గదులు ముప్పు పెంచుతాయని మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది. ఆరు నెలల వరకు తల్లిపాలు మాత్రమే ఇవ్వడం, సబ్బుతో చేతులు కడగడం రక్షణ ఇస్తాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ సూచించింది.

గతేడాది ప్రపంచ న్యుమోనియా దినం నాడే కేంద్రం ‘సాన్స్‌’ ప్రచారం ప్రారంభించింది. ఆశా కార్యకర్తలు ఇంటింటికీ వెళ్లి ఐదేళ్ల లోపు పిల్లలను పరీక్షించారు. కొత్త విడత మార్గదర్శకాలు బుధవారం రాత్రి వరకు జాతీయ వ్యాధి నియంత్రణ కేంద్రం వెబ్‌సైట్‌లో రాలేదు.